Dimensionering van de avondreserve, Nederland

Dimensionering van de Gsike-wandaccu van 5,12 kWh voor de avondreserve en eigen gebruik tijdens stroomstoringen

Nederlandstalige ontwerpgids voor een wandmodule van 5,12 kWh met LFP-accu: hoe u het avondverbruik voor eigen gebruik berekent, de autonomie van de reserve bij een stroomstoring, de bruikbare energie en de apparaten voor de noodstroomgroep met een 230V-hybride omvormer.

De Gsike FixWall 5.0 wandaccu met LiFePO4, een nominale spanning van 51,2 V in de 48V-klasse en een capaciteit van 100 Ah, slaat 5120 Wh oftewel 5,12 kWh op. Dat is voldoende voor de belangrijkste stroomgroepen in een kleine woning, appartement of vakantiehuis, maar niet om een heel huis met elektrische verwarming en een krachtige kookplaat van stroom te voorzien. De module is een zuiver gelijkstroomknooppunt: de behuizing heeft geen wisselstroomstopcontact, geen wifi en geen mobiele app; de 230 V wisselstroom voor apparaten wordt geleverd door een afzonderlijke hybride omvormer, waarop de accu via de stroom- en databus wordt aangesloten.

Eigen verbruik en noodstroomreserve worden uit dezelfde energiereserve berekend, maar voor verschillende situaties. Op gewone dagen slaat de module het overtollige zonne-energie van overdag op, zodat het huis 's avonds energie uit de accu haalt in plaats van tegen het avondtarief van het net. Als het net uitvalt, wordt dezelfde reserve gebruikt voor de prioriteitsgroepen, totdat de accu moet worden opgeladen of de netspanning terugkeert. Het is belangrijk beide situaties van elkaar te onderscheiden: de besparing op het stroomtarief hangt af van de dagelijkse paneelopbrengst, terwijl de autonomie van de reserve afhangt van de ontladingsdiepte, omzettingsverliezen en de apparaten die op de stroomgroep zijn aangesloten.

Kopers die google.fi gebruiken, vragen of 5,12 kWh genoeg is voor een koelkast, verlichting en internetverbinding tot de ochtend, welk gemiddeld vermogen volstaat voor de reserve en of een tweede module parallel moet worden aangesloten. Het antwoord is niet in één getal samen te vatten: het hangt af van het gemeten avondverbruik, de toegestane ontladingsdiepte, het rendement van de omvormer, de beschikbare laadstroom overdag en de temperatuur op de plaats waar de module staat. Hieronder volgt een transparante berekening in euro's en kilowattuur, waarin u uw eigen meterstanden en apparaatgegevens kunt invullen.

Uitgangspunten voor de berekening van de avondreserve

  1. Opgeslagen energie: nominale spanning van 51,2 V in de 48V-klasse, capaciteit van 100 Ah, 5120 Wh oftewel 5,12 kWh; de cellen zijn in een 16S1P-configuratie samengesteld tot lithium-ijzerfosfaat (LiFePO4).
  2. Stroomlimiet: 50 A continu komt overeen met 2560 W op de bus; kortstondig levert 100 A 5120 W, maar dit piekvermogen is niet continu beschikbaar en kan niet lang worden aangehouden.
  3. Spanningsbereik: werkbereik van 43,2 V tot 58,4 V, met laden tot 58,4 V volgens het 16S LFP-profiel dat de gekozen omvormer moet ondersteunen.
  4. Beveiliging: de ingebouwde BMS beschermt tegen overladen, diepontladen, overstroom, kortsluiting, oververhitting, onderkoeling en spanningspieken.
  5. Communicatiepoorten: RS232, dubbele RS485 en CAN-BUS geven het laadniveau en de beperkingen door aan een compatibele hybride omvormer.
  6. Levensduur bij cyclisch gebruik: 6000 cycli bij een ontladingsdiepte van 80 % en 25 °C; geschatte levensduur van bijna tien jaar, fabrieksgarantie van drie jaar.
  7. Uitbreiding van de batterijbank: parallelle aansluiting van maximaal 16 modules op een 51,2 V-bus (in totaal 81,92 kWh); serieschakeling is niet toegestaan en modules van andere merken of met een andere capaciteit mogen niet worden gecombineerd.
  8. Behuizing en hardware: wandbehuizing voor montage op een stalen beugel, rond LCD-scherm, IP54-classificatie, CE-, RoHS- en UN38.3-certificeringen.
  9. Bedrijfstemperatuur: gebruik van −10 °C tot 50 °C, opslag bij 0–35 °C, luchtvochtigheid lager dan 95 % RH; er is geen interne verwarming en opladen onder 0 °C is geblokkeerd.
  10. Gewicht en afmetingen: netto 44 kg, 640 × 428 × 160 mm; de verpakking bevat een module, communicatie- en stroomkabels, een handleiding en bevestigingsmateriaal.
100 Ah LiFePO4-wandaccu naast een hybride omvormer in de technische ruimte van een vrijstaande woning

De avondreserve bestaat uit de kilowatturen die daadwerkelijk de circuits bereiken na aftrek van de beperkingen van de ontladingsdiepte en het verlies in de omvormer, niet uit de capaciteitswaarde op de behuizing.

Hoe eigen verbruik in de avond en back-upstroom werken

Tijdens een normale cyclus van een zonne-energiehuishouden leveren de zonnepanelen overdag eerst stroom aan de belasting, waarna het overschot naar de accu stroomt. Wanneer het 's avonds donkerder wordt, de instraling afneemt en huishoudelijke apparaten worden ingeschakeld, haalt de omvormer energie uit de opslag en voorziet hij de woning van stroom, waardoor het aandeel eigen verbruik toeneemt. Als de productie overdag niet volstaat voor de hele avond, wordt het verschil van het net afgenomen; als het net uitvalt, dient dezelfde reserve als back-up totdat de accu weer is opgeladen of de netspanning is hersteld.

Het back-upcircuit bestaat uit prioriteitscircuits. Sluit er bij voorkeur de koelkast, de verlichting in belangrijke kamers, de waterpomp, het verwarmingscircuit voor het betreffende seizoen, de router en telefoonladers en het belangrijkste keukenapparaat op aan. Zware verwarmingselementen, fornuizen, boilers en airconditioning verbruiken in korte tijd veel energie en verkorten de autonomie snel; ze blijven aangesloten op het normale netcircuit of op een afzonderlijk, handmatig schakelbaar prioriteitscircuit, zodat ze niet automatisch inschakelen tijdens het gereserveerde uur.

De aanwezigheid van zonnepanelen verschuift de balans van de autonomie meer dan welke andere factor ook. Wanneer er een systeem op het dak stroom opwekt, neemt de omvormer overdag tijdelijk de belasting over en laadt hij tegelijk de module op, zodat de resterende capaciteit 's avonds bestaat uit het beginsaldo plus de productie overdag, verminderd met het verbruik overdag. Als er geen zonnepanelen zijn, verbruikt de behuizing alleen de vóór de stroomuitval opgeslagen capaciteit en wordt de autonomie berekend als een gesloten reserve zonder extra stroomtoevoer. Beide situaties komen in de praktijk voor, maar de gebruiksduur in de avond verschilt aanzienlijk.

De laadtoestand wordt afgelezen op het ronde lcd-scherm van de module en doorgegeven aan een compatibele omvormer via RS232, RS485 of CAN. Het scherm toont de lading, spanning, stroom en de geschiedenis van beveiligingsuitschakelingen. Het systeem heeft geen app of clouddienst; alle instellingen zijn lokaal. Voor de noodstroomgroep vermindert dit de afhankelijkheid van communicatieverbindingen en externe diensten. Het laadprofiel, de stroomlimieten en de BMS-drempels moeten vóór de eerste ingebruikname in de instellingen van de omvormer worden vastgelegd. Anders schakelt de module niet over naar de normale laad- en ontlaadmodus.

Lijst van avondapparaten en autonomieberekening in een notitieboekje naast de meetinstrumenten

De lijst met apparaten op de noodstroomgroep en hun gemiddelde vermogen bepalen hoeveel uur de accu meegaat. Stel daarom de samenstelling van de groep vast voordat je de capaciteit kiest, niet na de installatie.

De samenstelling van het huishoudelijke avondverbruik in Finland

Het elektriciteitsverbruik van een Fins huishouden piekt vaak in de namiddag en avond, wanneer de werkdag erop zit, er wordt gekookt, de lichten aangaan en huishoudelijke apparaten en elektronica worden gebruikt. Dit ritme is gunstig voor een accu voor eigen verbruik: overdag kunnen de panelen meer opwekken dan op dat moment in huis wordt verbruikt, waarna de accu die energie kan bewaren voor de avonduren. Als het verbruik juist vooral 's ochtends of overdag plaatsvindt, is het voordeel van de accu kleiner, omdat de opgeslagen energie niet op het juiste moment aan de vraag voldoet.

Op een doorsnee avond bestaat het constante verbruik uit een router, modem, ledverlichting, televisie of monitor, opladers en andere elektronica, die van uur tot uur redelijk gelijkmatig energie verbruiken. Het wisselende verbruik komt van de cyclische compressor van de koelkast en vriezer, de cycli van de vaatwasser of wasmachine, het fornuis, de boiler en eventueel de circulatiepomp. Deze apparaten staan niet voortdurend aan, maar kunnen bij het inschakelen tijdelijk aanzienlijk meer stroom verbruiken dan gemiddeld.

Het seizoen verandert de verhouding tussen verbruik en opwekking. Op zomerdagen produceren de panelen veel en is het 's avonds lang licht, waardoor er minder verlichting nodig is. Op korte winterdagen is de productie bescheiden, terwijl de behoefte aan verlichting en verwarming binnenshuis toeneemt. De accu speelt dan meer een rol als noodstroomvoorziening en voor eventueel opladen via het net dan voor het opslaan van een zonne-overschot. De dimensionering moet dus worden gebaseerd op het ritme van het hele jaar, niet op een dag in één seizoen.

Tariefperioden hebben invloed op de mate waarin een accu besparingen oplevert. Als je elektriciteitscontract dag- en nachttarieven of een tijdsafhankelijk nettarief heeft, kan de accu energie die goedkoper is of zelf is opgewekt, verschuiven naar de duurdere avonduren. Als het contract een vast tarief heeft of het verschil tussen opwekking en verbruik klein is, is het financiële voordeel van eigen verbruik bescheidener en berust de waarde van de accu eerder op noodstroom dan op prijsarbitrage. Je eigen rekeningen zijn de beste bron voor deze inschatting.

Op basis van notities of meterstanden is het verstandig om onderscheid te maken tussen apparaten die elke avond aanstaan en apparaten die slechts af en toe of in het weekend worden gebruikt. Het constante verbruik vormt de basis die de opslag tijdens een noodsituatie moet kunnen leveren; incidenteel gebruikte apparaten kunnen zo nodig van de noodstroomgroep worden losgekoppeld, zodat de beperkte reserve niet opgaat aan niet-noodzakelijke apparaten. Dit onderscheid is makkelijker te maken voordat de accu is aangeschaft dan tijdens een stroomstoring in het donker.

Het type woning bepaalt welk deel van de avondbelasting realistisch gezien op een noodstroomgroep kan worden aangesloten. In een appartement is de belasting vaak licht en blijft de groep beperkt tot enkele noodzakelijke apparaten; in een vrijstaande woning moet mogelijk rekening worden gehouden met een pomp en een verwarmingsgroep; op een vakantiehuisje is het gebruik seizoensgebonden en de belasting het lichtst. In alle gevallen vormt de eigen apparatenlijst het uitgangspunt, niet een algemeen gemiddelde voor een woning dat afkomstig is uit de marketing van een fabrikant.

Hoeveel energie is er werkelijk over voor de avond?

De 5,12 kWh van Arkin is een schatting van de celcapaciteit, niet de hoeveelheid die tot de laatste wattuur kan worden benut. De goedgekeurde DoD-limiet van 80% houdt een deel van de capaciteit als reserve achter om de cellen te beschermen. Ook het rendement van de omvormer, verliezen in de kabels en afrondingen volgens de voorschriften verminderen de beschikbare wisselstroom nog met enkele procentpunten. In de volgende tabel worden de winkelprijs van 849,99 euro, de referentiewaarde van 1250,00 euro en drie energieniveaus als uitgangspunt voor de dimensionering gebruikt.

Energiebasis Berekening Energie per cyclus Prijsverhouding
Nominale celcapaciteit 849,99 € ÷ 5,12 kWh 5,12 kWh ≈ 166,01 € per nominale kWh
Reserve bij 80 % ontlaaddiepte 5,12 × 0,80; 849,99 € ÷ 4,096 kWh ≈ 4,10 kWh ≈ 207,52 € per reserve-kWh
Bruikbare wisselstroom ~95 % 4,096 × 0,95; 849,99 € ÷ 3,891 kWh ≈ 3,89 kWh ≈ 218,45 € per bruikbare kWh

De wisselstroom die na de omvormer beschikbaar is, is de bruikbaarste maatstaf om te vergelijken met het verbruik op de energierekening: hierbij is al rekening gehouden met zowel de ontlaadlimieten als de omzettingsverliezen. Het werkelijke rendement hangt af van het model omvormer, de kwaliteit van de bekabeling en de temperatuur in de behuizing. Daarom wordt 95% als richtwaarde voor de berekening gebruikt, niet als een gemeten waarde voor het eigen systeem.

Met 80% ontlaaddiepte bedraagt de ontwerpreserve ongeveer 4,10 kWh; via een omvormer met een gebruikelijk rendement blijft er ongeveer 3,7–3,9 kWh bruikbare wisselstroom per cyclus over. Een kleine woning met bijvoorbeeld een koelkast, verlichting, een pomp en een router kan bij een bescheiden avondbelasting 0,4–1,2 kWh per uur verbruiken. Vergelijk deze schatting met de werkelijke lijst van apparaten, niet met gemiddelden van internet.

Naarmate de accu groter wordt, daalt de prijs per kilowattuur doorgaans. Een tweede parallelle module verdubbelt de opslagcapaciteit en verdeelt het installatiewerk over de modules; met het uitbreidingssysteem van Gsike zijn maximaal 16 modules op een 51,2 V-bus mogelijk. Eén module kan de belangrijkste circuits van een appartement, kleine woning of vakantiehuisje van stroom voorzien. Voor een grotere accu worden de kabels, zekeringen en omvormer afzonderlijk berekend. Het uiteindelijke systeem wordt dus afgestemd op het gemeten avond- en nachtverbruik, niet op het grootste aantal beschikbare modules.

Bij het vergelijken van twee vergelijkbare avonden kun je het energieverbruik het beste verdelen in een vast en een wisselend deel. De vaste belasting bestaat uit de router, ledverlichting, opladers en elektronische apparaten, die gedurende de hele periode vrij gelijkmatig stroom verbruiken. Het wisselende deel omvat de cyclische compressor van de koelkast, de pomp, keukenapparatuur en verwarmingstoestellen, die korte tijd inschakelen en een piekvermogen veroorzaken. Voor een eerste schatting volstaat een gemiddelde van deze verbruiken, maar de definitieve berekening gebeurt per apparaat: de vaste belasting zorgt voor een gelijkmatig verbruik, terwijl piekverbruikers afzonderlijk worden getoetst aan de BMS-stroom en het piekvermogen van de omvormer.

De ontladingsdiepte heeft niet alleen invloed op één avond, maar ook op de levensduur van de cellen. Hoe minder de module wordt ontladen tot de ondergrens van de lading, hoe meer cycli hij meegaat voordat de capaciteit afneemt. De opgegeven 6000 cycli gelden bij 80% DoD en 25 °C; een gematigde ontlading tot de helft verlengt de geschatte levensduur. In een huishoudelijk systeem betekent dit dat je wat reserve boven het berekende minimum overlaat, in plaats van de accu elke avond tot de ontladingsgrens te gebruiken.

Belastingscenario's: appartement, vrijstaande woning, vakantiehuisje, kleine winkel

Appartement of kleine stadswoning

De reserve is doorgaans beperkt tot verlichting, koelkast, router, opladers en één eenvoudig keukenapparaat. Het totale avondverbruik van dit circuit is laag, en een reserve van 3,7–3,9 kWh kan de belangrijkste circuits meerdere uren van stroom voorzien. Zonnepanelen, een boiler en airconditioning horen niet bij dit circuit zonder een aparte herberekening.

Vrijstaande woning op het platteland

Voeg 's avonds een waterpomp en een verwarmingscircuit dat past bij het seizoen toe. Bereken de aanloopstromen van de pomp en ketel afzonderlijk van het nominale verbruik en controleer het totale vermogen van de circuits aan de hand van de limiet van het DC-circuit en het piekvermogen van de omvormer.

Vakantiehuisje en seizoenswoning

Op een seizoenslocatie die tijdens korte bezoeken wordt gebruikt, houdt de module tijdens een stroomstoring de verlichting, waterpomp, koelkast en communicatieapparatuur draaiende. Controleer de temperatuuromstandigheden in de ruimte: een onverwarmd vakantiehuisje kan in de winter onder de ondergrens van het bedrijfstemperatuurbereik komen, waardoor een andere plaatsing nodig is.

Kleine winkel of café

Showroomverlichting, koelvitrines, de kassa en de verlichting van de ruimte houden de winkel draaiende wanneer er geen netspanning is. Het verbruik in een winkel is vaak hoger dan thuis. Vergelijk daarom vóór het bestellen het dag- en nachtverbruik, de gewenste autonomie en het nominale vermogen van de geïnstalleerde omvormer.

Een verlichte woning in de avond, met een aan de muur gemonteerde back-upmodule zichtbaar in de aangrenzende technische ruimte van het gebouw

De meest voorspelbare avondreserve ontstaat wanneer de dagelijkse laadcyclus van de panelen en de avondbelasting in dezelfde periodes vallen; een verschil tussen productie en verbruik laat een deel van de opgeslagen energie onbenut.

Veelvoorkomende beweringen over dimensionering en hoe je ze controleert

Een veelgehoorde bewering is dat de kWh-waarde van een accu rechtstreeks aangeeft hoe lang een huis tijdens een stroomstoring van stroom kan worden voorzien. Dat klopt maar gedeeltelijk: kWh is opgeslagen energie, maar de werkelijke duur hangt af van het vermogen van het circuit, de ontladingsdiepte, omzettingsverliezen en inschakelpieken. Dezelfde 5,12 kWh kan meerdere uren meegaan voor een licht circuit met verlichting en communicatieapparatuur, of snel opraken bij een zware verwarmings- of kookplaatbelasting. Alleen de capaciteit is dus niet voldoende om een beslissing te nemen.

De tweede bewering is dat een grotere accu altijd de betere keuze is. Een te grote opslag verhoogt de investering, de bekabeling en de benodigde ruimte zonder dat de bijbehorende belasting die capaciteit benut, waardoor elke verbruikte kilowattuur duurder wordt. Een te kleine opslag laat het circuit daarentegen al in het eerste uur van een stroomstoring zonder energie zitten. De juiste capaciteit bepaal je op basis van je eigen gemeten verbruik en je back-updoel, niet op basis van het grootste model dat op de markt verkrijgbaar is.

De derde aanname is dat de accu zelf apparaten draaiende houdt zonder een aparte omvormer. De Gsike-module is een zuivere gelijkstroomknoop: hij heeft geen wisselstroomstopcontact en voor huishoudelijke apparaten van 230 V is een aparte compatibele hybride omvormer nodig. Zonder omvormer of een omvormer met back-upfunctie levert de opslag niet de verwachte noodstroom, ook al is de capaciteit toereikend voor het energieverbruik van de belasting.

De vierde factor om te controleren is de invloed van de winter en de locatie. De temperatuur beïnvloedt zowel de prestaties van de cellen als de toegestane laadmogelijkheden: de module heeft geen verwarming en opladen is geblokkeerd onder 0 °C. Als de plaats van installatie in de winter bevriest of vochtig is en er condensatie optreedt, wordt het resultaat van de dimensioneringsberekening in de praktijk niet bereikt, omdat de behuizing niet binnen het opgegeven bereik kan werken. De omstandigheden op de installatielocatie maken daarom deel uit van de capaciteitsplanning en zijn geen losstaand installatieaspect.

Wat de reserve voor de avond versterkt

  1. Werkelijke dagproductie: een zonne-energiesysteem dat tijdens zonnige uren een overschot produceert, levert laadenergie aan de module en verlengt de autonomie tijdens periodes zonder netstroom.
  2. Duidelijke lijst met noodstroomcircuits: door belangrijke apparaten met een vast vermogen en vaste gebruiksduur te selecteren, kan de energiereserve voor de avond of nacht realistisch worden berekend.
  3. Gemiddelde ontladingsmethode: het laadniveau binnen een bereik van 20–80 % houden beschermt de cellen en behoudt de opgegeven 6000 cycli bij 80 % DoD.
  4. Compatibele omvormer: een model dat een 58,4 V LFP-profiel en een RS485/CAN-bus ondersteunt (Pylontech-compatibele variant), houdt de verliezen laag en zorgt voor een nauwkeurige gegevensuitwisseling tijdens het laden.
  5. Droge en warme ruimte: een vochtvrije ruimte met een temperatuur van −10…50 °C, ventilatie en een goede kabelroute verlengt de levensduur van de batterij en de cellen.
  6. Regelmatige cyclustraining: dagelijks laden en 's avonds ontladen houdt het jaarlijkse aantal cycli binnen de berekende levensduur.
  7. Capaciteit afgestemd op het verbruik: een reserve die op het gemeten verbruik is afgestemd voorkomt dat je betaalt voor overbodige ampère-uren en dat het circuit tijdens het eerste uur van een stroomstoring zonder stroom komt te zitten.

Waardoor de verwachtingen voor de avondreserve lager uitvallen

  1. Hoge piekbelasting: verwarmingen, kookplaten, boilers en krachtig gereedschap verbruiken de reserve snel. Ze moeten daarom van het noodstroomcircuit worden gehaald of worden gecompenseerd met een grotere batterijbank.
  2. Geen laden overdag: zonder zonnepanelen levert de module alleen de op dat moment opgeslagen reserve. Met één batterij is autonomie voor meerdere dagen niet haalbaar.
  3. Koud en vochtig: een onverwarmde ruimte rond het vriespunt beperkt het laden en vochtige lucht die condenseert verkort de levensduur van de batterij. Een interne verwarming is niet inbegrepen.
  4. Totale prijs van het complete systeem: de omvormer, het transport, de kabels, zekeringen en installatiekosten komen boven op de prijs van de module en moeten in de daadwerkelijke berekening worden meegenomen. Vergelijk dus niet alleen de prijs van de batterij.
  5. Te hoge verwachtingen van het vermogen: het continue DC-maximum van 2560 W is niet hetzelfde als het uitgangsvermogen van de omvormer; het werkelijke AC-uitgangsvermogen wordt bepaald door het model en de instellingen van de omvormer.
  6. Compatibiliteit niet vooraf gecontroleerd: controleer vóór aankoop bij de omvormer het communicatieprotocol, het laadprofiel en de BMS-drempelwaarden. Anders schakelt de batterij niet over op de normale laad- en ontlaadcyclus.

Voorbeelden van autonomie per uur

De autonomie in uren is de verhouding tussen de beschikbare energie en het gemiddelde vermogen van het noodstroomcircuit over dezelfde periode. Als er na aftrek van de ontladingslimieten en het omzettingsverlies van de omvormer ongeveer 3,89 kWh overblijft, levert dat bij een gemiddeld vermogen van 0,4 kW ongeveer 9,7 uur bescheiden gebruik op; bij 0,8 kW zakt dezelfde reserve naar 4,9 uur en bij 1,2 kW naar 3,2 uur. Alle genoemde waarden zijn berekend: het werkelijke belastingsprofiel is onregelmatig, de compressor van de koelkast en de pomp werken met tussenpozen en de inschakelstroom overschrijdt tijdelijk de nominale waarde. Daarom wordt de reserve met een marge op piekbelastingen afgestemd, niet op één gemiddelde waarde.

Het is verstandig om vooraf te bepalen welke apparaten op de noodstroom blijven. Een woning met elektrische verwarming, een boiler of een kookplaat heeft een radicaal ander stroomverbruik in de avond dan een woning met een gasketel en bescheiden huishoudelijke apparaten. Ook gaat een batterij in het eerste geval maar enkele uren mee met verlichting en internetverbinding, terwijl die in het tweede geval de avond en een deel van de nacht de belangrijkste stopcontacten van stroom voorziet. Batterijen kun je alleen goed vergelijken bij dezelfde groep verbruikers; anders gaat het om verschillende belastingen, niet om verschillende batterijen.

De energiestroom tijdens een stroomstoring is vooral bepalend voor de berekening van de autonomie. Overdag kan een opwekkingssysteem een deel van de belasting tijdelijk overnemen, waardoor de gebruiksduur bestaat uit de beginlading plus de dagopbrengst, minus het verbruik. Zonder opwekking daalt de reserve rechtstreeks vanaf het uitgangsniveau tot aan de onderste ontlaadgrens, en bepaalt de ontwerper het punt waarop het BMS de stroomafgifte beperkt om de cellen te beschermen.

Een praktische voorbereidingsmethode is om het verbruik een week lang bij te houden: apparaten, inschakelmomenten en geschat vermogen, met een aparte aanduiding voor essentiële circuits en apparaten die bij een storing kunnen worden losgekoppeld. Deze lijst laat zien of één module van 5,12 kWh volstaat, of het circuit beperkt blijft tot essentiële stopcontacten, of dat je rekening moet houden met uitbreiding van de accubank om toekomstige apparaten aan te sluiten. De beslissing is gebaseerd op het gemeten saldo, niet op de grootste beschikbare capaciteit.

Houd er rekening mee dat de resterende gebruiksduur niet gelijkmatig afneemt. Wanneer de laadstatus laag wordt, kan het BMS de stroomafgifte beperken om de cellen te beschermen, en schakelt de omvormer belasting uit voordat de ondergrens wordt bereikt. Daarom moet je de autonomie niet tot op de laatste watt berekenen, maar een marge aanhouden voor beperkingen bij een lage laadstatus en onverwachte korte piekbelastingen.

Het is ook verstandig om de werkelijke gebruiksduur van apparaten apart van hun nominale vermogen te bekijken. Een koelkast gebruikt niet continu zijn nominale vermogen, maar de compressor draait met tussenpozen, terwijl een verwarmingstoestel vrijwel voortdurend bijna zijn volledige nominale vermogen kan verbruiken. Als beide gegevens in de lijst apart zijn vermeld, krijg je een realistischer energieverbruik per uur dan door alleen de wattages van de apparaten bij elkaar op te tellen. Een installateur kan de schattingen aan de hand van de belastingslijst en de omvormerinstellingen controleren voordat de installatie daadwerkelijk in gebruik wordt genomen.

Stap voor stap dimensioneren

De eerste stap is het verzamelen van het gemeten verbruik. Noteer gedurende een week of maand hoeveel kilowattuur er van het net is afgenomen, wanneer de avond- en piekbelasting optreden en hoeveel je eigen zonne-energiesysteem gemiddeld per dag heeft opgewekt. Zonder zonnepanelen probeer je het dagoverschot niet te schatten, maar bereken je alleen de behoefte aan noodstroom. Zonder deze achtergrondgegevens is de keuze van de capaciteit gebaseerd op een aanname die zowel te hoog als te laag kan uitvallen.

De tweede stap is het opstellen van een lijst met apparaten voor het noodstroomcircuit. Noteer voor elk apparaat het nominale vermogen in watt, de geschatte gebruiksduur tijdens het gereserveerde uur en de piekstroom bij het inschakelen. Op basis hiervan bereken je het gemiddelde vermogen van het circuit en het geschatte energieverbruik per uur. Tel apparaten die continu draaien op als een constante belasting en houd apparaten met piekverbruik apart, zodat hun inschakelstroom niet in het gemiddelde verdwijnt.

De derde stap is de bruikbare energie vergelijken met de belasting. Nadat de beschikbare AC-energie is berekend op basis van 80 % DoD en het verlies in de omvormer, wordt die gedeeld door het gemiddelde vermogen van het circuit. Zo wordt de geschatte gebruiksduur in uren berekend. Als die korter is dan de gewenste noodstroomduur, wordt het circuit beperkt of wordt een grotere batterijbank gepland. Als er ruim voldoende reserve overblijft, kan een kleinere capaciteit worden overwogen of kan uitbreiding worden uitgesteld.

De vierde stap is het controleren van de vermogens- en stroomlimieten. Het continue vermogen van het circuit mag niet hoger zijn dan het continue uitgangsvermogen van de module, en de inschakelpieken moeten worden vergeleken met het kortstondige piekniveau en de ondersteuningscapaciteit van de omvormer. Als een apparaat bij het inschakelen de stroom te hoog laat oplopen, wordt het uit het noodstroomcircuit gehaald of wordt er een omvormer met voldoende capaciteit gekozen. In deze stap controleert de installateur ook de kabeldoorsnede, zekeringen en scheider.

De vijfde stap is de omvang van het systeem bepalen. Eén module van 5,12 kWh is geschikt voor essentiële circuits en eigen verbruik in de avond. Als het doel is om het hele huis van stroom te voorzien, meerdere dagen autonoom te zijn of een grote verwarmings- of pomplast draaiende te houden, zijn meerdere parallelle modules nodig, met bijbehorende bekabeling, beveiligingen en omvormer. Het is verstandig om al bij de keuze van de eerste module na te gaan of uitbreiding mogelijk is, ook als er niet meteen een tweede wordt geïnstalleerd.

Checklist voor het berekenen van je eigen avondreserve

  1. Noteer het avond- en nachtverbruik van de afgelopen maanden: stroomafname van het net, productie van de panelen, kilowattuur overdag en 's avonds en de tijdstippen van piekbelastingen.
  2. Maak een lijst van de noodstopcontacten: het vermogen van elk apparaat, de inschakelstroom van pompen en boilers en de gebruiksduur tijdens een stroomstoring.
  3. Bereken de bruikbare energie: begin met 5,12 kWh en pas een ontladingsdiepte van 80 % en een schatting van het rendement van de omvormer toe, zodat de vergelijking is gebaseerd op de AC-energie die de stopcontacten bereikt.
  4. Vergelijk het vermogen met de stroomlimieten: het continue vermogen van het circuit moet beperkt blijven tot 2560 W, en de inschakelpieken moeten worden vergeleken met het kortstondige niveau van 100 A en de ondersteuningscapaciteit van de omvormer.
  5. Controleer de compatibiliteit met de omvormer: het LFP-profiel van 58,4 V, het RS232/RS485/CAN-protocol en de werking van de noodstroomvoorziening moeten worden gecontroleerd voordat de capaciteit definitief wordt gekozen.
  6. Beoordeel de installatieomstandigheden: draagkracht van de muur, ventilatie, vochtigheid en wintertemperatuur; de ruimte moet voor het opladen boven het vriespunt blijven.
  7. Werk twee scenario's uit: een conservatieve noodreserve en een hoger eigen verbruik, zodat de conclusie is gebaseerd op spreiding en niet op één optimistische meting.

Wanneer de lijst, de bruikbare energie en de vermogenslimieten zijn berekend, kan de definitieve capaciteitskeuze worden opgenomen in het systeemontwerp van de installateur. Daar worden ook het nominale vermogen van de omvormer, de beveiligingen en de omstandigheden op de plaats van installatie gecontroleerd. Zo sluit de batterijcapaciteit aan op de werkelijke behoeften van het huishouden, in plaats van dat er wordt gekozen op basis van een gangbare marktmaat.

Vragen en antwoorden

Hoeveel bruikbare energie levert een accu van 5,12 kWh voor één avond?

De nominale capaciteit van 5,12 kWh levert bij een ontladingsdiepte van 80 % circa 4,096 kWh reserve op. Met een omvormer van circa 95 % rendement blijft per cyclus ongeveer 3,89 kWh wisselstroom over voor de stopcontacten. De werkelijke hoeveelheid hangt af van het model omvormer, de staat van de bekabeling en de temperatuur in de installatieruimte.

Hoeveel uur gaat de noodstroomreserve mee bij een typische huishoudelijke belasting?

Met circa 3,89 kWh bruikbare energie kom je bij een gemiddeld vermogen van 0,4 kW theoretisch ongeveer 9,7 uur toe, bij 0,8 kW ongeveer 4,9 uur en bij 1,2 kW ongeveer 3,2 uur. De werkelijke duur hangt af van de piekbelasting bij het opstarten van apparaten en van de cyclische belasting. Houd daarom een reserve aan.

Welke apparaten horen op de noodstroomkring en welke blijven afhankelijk van het elektriciteitsnet?

Op de noodstroomkring sluit je een koelkast, basisverlichting, router, opladers, indien nodig een waterpomp en een noodzakelijk keukenapparaat aan. Grote elektrische verwarmingselementen, fornuizen, boilers en airconditioning blijven op de normale netstroomkring of een aparte, handmatig schakelbare voorkeurskring. Ze worden niet automatisch ingeschakeld tijdens het uur waarin de reserve beschikbaar is.

Zijn zonnepanelen nodig om de accu als noodstroomvoorziening te gebruiken?

Niet noodzakelijk. Als gelijkstroomaccu van 48 V-klasse kan de module de belangrijke stroomkringen van stroom blijven voorzien, ook zonder eigen zonne-energiesysteem, als hij via een compatibele omvormer en het elektriciteitsnet wordt opgeladen. Zonder overdag opgewekte energie is de autonomie beperkt tot de opgeslagen reserve; met één module haal je geen stroomvoorziening van meerdere dagen.

Welke invloed heeft de ontladingsdiepte op de levensduur van de accu?

Hoe minder vaak de lading tot de ondergrens wordt ontladen, hoe meer cycli de cellen meegaan. De opgegeven 6000 cycli gelden bij een ontladingsdiepte van 80 % bij 25 °C; gematigder ontladen tot ongeveer de helft van de lading verlengt de verwachte levensduur. Houd een kleine reserve boven het ontwerpminimum aan, in plaats van de behuizing elke avond leeg te trekken.

Is één module van 5,12 kWh voldoende voor het hele huis?

Eén module is geschikt voor het verbruik van een kleine woning, appartement of vakantiehuis, voor belangrijke stroomkringen en avondverbruik, maar niet voor onbeperkte stroomvoorziening van het hele huis met elektrische verwarming en apparaten met een hoog vermogen. Als pompen, verwarming of bedrijfskritische apparatuur tijdens langdurige stroomuitval moeten blijven werken, ontwerp dan een grotere parallelle batterijbank met apart gedimensioneerde bekabeling en zekeringen.

Welke invloed hebben kou en vocht in de winter op de dimensionering?

Het bedrijfstemperatuurbereik is −10…50 °C en de opslagtemperatuur 0–35 °C, bij een luchtvochtigheid onder 95 % RH; er is geen interne verwarming en opladen onder 0 °C is geblokkeerd. Een onverwarmde ruimte waar het ’s winters vriest, is geen geschikte plek om op te laden. Een vochtige kelder waar condensvorming optreedt, is evenmin geschikt voor de behuizing. Controleer de temperatuur en droogte van de installatieruimte voordat je de capaciteit kiest.

Wat is het verschil tussen zelfverbruik verschuiven en noodstroom bij de dimensionering?

Eigen verbruik volgt het verschil tussen de productie en het verbruik overdag: opslag verschuift de zonnestroom van overdag naar de avondbelasting en vermindert het aantal kilowatturen dat u van het net afneemt. De noodstroomvoorziening hangt af van de ontladingsdiepte, omzettingsverliezen en de samenstelling van de apparaten op de stroomkring, en houdt de geselecteerde stroomkringen in bedrijf wanneer de stroomvoorziening uitvalt. Dezelfde reserve dient beide doelen, maar de berekeningen verschillen.

Hoe houdt u rekening met de opstartstroom in de verbruikslijst?

Noteer voor elk apparaat op de back-upstroomkring zowel het continue vermogen als de piekstroom bij het opstarten, vooral voor pompen, compressoren en ketels. Houd de continue belasting binnen de continue limiet van 2560 W en vergelijk de piek met het kortstondige niveau van 100 A en de startondersteuning van de omvormer voordat u de stroomkring afsluit.

Wanneer moet u een tweede parallelle module plannen?

Als de gemeten avond- of nachtbelasting de bruikbare reserve van één module overschrijdt of als aan de back-upstroomkring een pomp, verwarmingscircuit of extra elektronica wordt toegevoegd, is het verstandig de accu uit te breiden met een parallelle module. Gsike staat parallelle aansluiting van maximaal 16 modules op een bus van 51,2 V toe; serieschakeling wordt niet ondersteund en accu's van andere merken of oude cellen mogen niet in dezelfde accubank worden gecombineerd.

De FixWall 5.0-module van 51,2 V en 100 Ah bevat een ingebouwde BMS, RS232/RS485/CAN-BUS-aansluitingen, een stalen beugel, ringkabelschoenen en drie jaar garantie; de winkelprijs is 849,99 euro, tegenover een vergelijkingsprijs van 1250,00 euro. Gratis verzending in de vermelde EU-markten: 1–3 dagen verwerking en 2–7 dagen transport, 30 dagen retourrecht en drie jaar garantie.

Bekijk de productpagina van de Gsike FixWall 5.0 met technische gegevens en de huidige prijs in euro's.

Conclusie: bereken uw eigen avondreserve op basis van een gemeten verbruikslijst, de toegestane ontladingsdiepte en omvormerverliezen voordat u de accucapaciteit kiest; een wandpakket van 5,12 kWh voorziet de belangrijkste stroomkringen en het avondverbruik van een kleine woning van stroom, maar de capaciteit voor een hele woning of autonomie van meerdere dagen moet afzonderlijk worden bepaald op basis van gemeten verbruiksgegevens en een systeemontwerp van de installateur.

Artikkelin avainsanat: accu voor avondverbruik en noodstroomvoorziening thuis, dimensionering van een wandaccu van 5,12 kWh, eigen verbruik met een accu van 5 kWh, accugrootte voor een gemiddelde vrijstaande woning, dimensionering van de accu op basis van avondverbruik, kWh in een Fins huishouden in de avond, autonomie voor één nacht met een accu van 5,12 kWh, accu in de technische ruimte, back-upmodule van 5 kWh voor kritieke stroomkringen, dimensionering van de Gsike FixWall 5.0 in Finland